Afdrukken
Categorie: Verenigingen KIVI/VIZL/DIK
Hits: 780

De Ingenieur (Engineer) blikt om zich heen – Energietransities

 

Ingenieurs weten veel van techniek. En soms is dat genoeg. Als zij kunnen uitrekenen wat de optimale sterkte van een bruggenhoofd moet zijn, laat ze dat dan doen, dan zorgen anderen er wel voor dat die brug gebouwd wordt, de vergunningen komen enzovoort. Als de veranderingen groot zijn, als er een maatschappelijk/technische transformatie (transitie) onderweg is, dan wordt van de ingenieur veel meer gevraagd. Hij/zij moet nu na gaan denken over oplossingen, niet alleen over technische oplossingen, maar over maatschappelijke oplossingen, voor problemen die momenteel nu nog niet goed begrepen worden, voor markten die er nog niet zijn, met wetten en regels die nog ingevoerd of veranderd moeten worden, en met investeerders die huiverig zijn voor het nieuwe durven gaan. En dit alles soms met behulp van de druk van maatschappelijke groeperingen, maar soms ook tegendruk van de burgers. Normaal gesproken gebeurt zo'n verandering niet, dat komt alleen voor als het huidige systeem van produceren en consumeren niet meer in lijn is met wat de maatschappij vraagt en er potentiele oplossingen aanwezig zijn. De implementatie van deze oplossingen vergt het opnieuw 'aligneren' (met elkaar op een lijn brengen) van de vijfhoek techniek-overheid-markt-burgers/NGO’s en investeerders. Dat is een moeilijk en kwetsbaar proces, waarbij het kan helpen zogenaamd 'transitiemanagement' toe te passen: het samen ontwikkelen van een visie, het samen uitproberen via experimenten, monitoren waar de huidige realiteit en de noodzakelijke toekomst nog te ver uit elkaar liggen en het implementeren van geleerde lessen in wetten, regels, strategieën en nieuwe netwerken. Tijdens een transitie wordt alles in vraag gesteld en schuiven de panelen. Wil een ingenieur kunnen overleven in zulke hectische tijden, dan moet zijn blikveld zich noodzakelijkerwijs verruimen. 

Transitie is een Systeem verandering

Een socio-technisch systeem is niet alleen cognitief (zoals bij wetenschappelijke revolutie),

maar ook:

Transitie configuratie 1

Maar het socio-technisch regime zit niet in een vacuum: er is iets er boven, eronder en ernaast…

 

Afbeelding2a foto2

Zo ziet een transitie er dus uit, in theorie !

 

Afbeelding3foto3

 

Historisch voorbeeld: van ‘onhoudbaar’ paard en wagen systeem, naar auto op brandstof, op chaotische wijze… 

Afbeelding 4foto4

 

Transities analyseren, begrijpen, beïnvloeden…. (kan dat? Hoe dan?)

Afbeelding5foto5

 

De maatschappelijke vijfhoek als institutionele ruimte van transities

 

Afbeelding 6foto6

 

Rollen van de Ingenieur

Klassiek: Bedenker en uitvoerder van ‘de oplossing’

Ingenieur als visionair (en socioloog!) en de socioloog als ingenieur….

Ingenieur als analist

Afbeelding7foto 7

De ingenieur als ‘vertaler’ in een veranderende maatschappelijke 5-hoek 

Afbeelding 8foto8

 

Ingenieursrollen in een tijdpek van verandering